Παγκόσμια ημέρα κατά του καρκίνου

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 4 Φεβρουαρίου, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό θανάτων από τη νόσο θα μπορούσε να αποφευχθεί. Καθιερώθηκε από τη Διεθνή Ένωση κατά του Καρκίνου (UICC) και εστιάζει στην ανάγκη να κλείσει το χάσμα στην περίθαλψη και την πρόληψη, ενθαρρύνοντας δράσεις σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.  

Η φράση "έχεις καρκίνο" μοιάζει με εφιάλτη. Γιατί η λέξη «Καρκίνος» έχει στερεότυπα, έχει κοινωνικό στίγμα, είναι ένα σενάριο καταστροφής. Μια λέξη που ξυπνάει αυτομάτως μηχανισμούς ψυχολογικούς, της σκέψης που κάνουν πιο δύσκολη τη διαχείρισή του. Λόγια που πια πρέπει να τα εκλογικέυσουμε, να τους αλλάξουμε ερμηνεία, να βγάλουμε τις ταμπέλες, να προσπαθήσουμε να θεραπεύσουμε όχι μόνο την πάθηση σαν καρκίνο αλλά και αυτό που έχει γραφτεί στο μυαλό των ανθρώπων για αυτήν.

Ποιες είναι οι αντιδράσεις του ασθενή στη διάγνωση του Καρκίνου

1. Πρόκληση

2. Απειλή

3. Απώλεια

4. Άρνηση

Μεγάλη σημασία στην ψυχολογία έχει πώς θα ερμηνευτεί η διάγνωση της νόσου στις πρώτες δύσκολες ώρες σε συνδυασμό με την προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Ανάλογα πώς θα εξελιχθεί διαγνωστικά και θεραπευτικά η πάθηση είναι λογικό να επηρεάσει και την ψυχολογία του ασθενή. Πέντε έχουν βρεθεί να είναι οι βασικοί ψυχολογικοί μηχανισμοί για την αντιμετώπιση και την προσαρμογή στην διάγνωση του καρκίνου.

1. Μαχητικότητα

2. Αποφυγή ή άρνηση

3. Μοιρολατρία (Fatalism)

4. Απελπισία

5. Προσδοκώμενο άγχος

Τι επίδραση έχει η διάγνωση του καρκίνου στην ψυχολογία του ασθενή

Ο ασθενής που θα διαγνωστεί με καρκίνο νιώθει ότι πάλλεται από πολλούς παράγοντες. Έχει να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα της νόσου αλλά και τις παρενέργειες της θεραπείας. Παλεύει να μη χάσει τον εαυτό του από τις αλλαγές που φέρνει η διάγνωση. Τρεις βασικές αλλαγές συμβαίνουν που επηρεάζουν την ψυχολογία:

1. Αλλαγές στις πνευματικές και κινητικές λειτουργίες

2. Αλλαγές στους ρόλους του ατόμου σε σχέση με τον εαυτό του και τους άλλους γύρω του

3. Αλλαγές στην εμφάνιση, πιθανά από τις παρενέργειες της θεραπείας ή από τα συμπτώματα της πάθησης.

Οι αλλαγές αυτές είναι πολύ σημαντικές για τον ασθενή, γιατί νιώθει ότι πρέπει να προστατευτεί εναντίον της νόσου, συγκεκριμένα να προστατεύσει την αυτονομία του και την αξιοπρέπειά του. Οι πιο συχνές που χρήζουν ψυχολογική υποστήριξη αναγράφονται παρακάτω:

Δυσκολίες ψυχολογικής προσαρμογής στη νέα κατάσταση στα διάφορα στάδια της νόσου:

στη διάγνωση

στη θεραπεία

στην πιθανή υποτροπή ή μετάσταση

στον έλεγχο που έχουν στον εαυτό τους και στη ζωή τους

Ανάπτυξη ψυχολογικού τραυματισμού από το σοκ της διάγνωσης

Κατάθλιψη και άγχος

Αγχώδεις διαταραχές και κλινικές φοβίες

Πιο συχνές 33%, είναι οι ψυχολογικές δυσλειτουργικές αντιδράσεις όπως:

Διαταραχή στην ποιότητα ζωής

στις διαπροσωπικές σχέσεις

στη σεξουαλικότητα

στους οικογενειακούς και εργασιακούς ρόλους.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχολογική υποστήριξη τον καρκινοπαθή ασθενή;

Τα δεδομένα αυτά που προαναφέρθηκαν μας υποδεικνύουν την ανάγκη για παρέμβαση ψυχολογική, ειδικά στην οξεία φάση μετά τη διάγνωση και την προσαρμογή του ασθενή στη νέα πραγματικότητα της νόσου, της αντιμετώπισης των δυσκολιών της θεραπείας, και της επικοινωνίας με τη διεπιστημονική ομάδα.

Στην πάθηση αυτή ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη πρέπει να κάνουμε τη διαδρομή μέσα στα παπούτσια του άλλου. Γιατροί, επαγγελματίες υγείας, οικογένεια, φίλοι να περπατήσουμε στα μονοπάτια του μυαλού του ανθρώπου που πάσχει, να δούμε για εκείνον τι σημαίνει, πώς επιδρά πάνω του, στη ζωή του.

Είναι μια πολυπαραγοντική νόσος με αποτέλεσμα η υποκειμενικότητά του, το πώς τι βιώνει και πως την αντιμετωπίζει κανείς να είναι πολύ ιδιαίτερη και ξεχωριστή για τον καθέναν με αποτέλεσμα να κάνει πιο δύσκολη την διαδικασία του να μπορεί ο ασθενής να την αντιμετωπίσει μόνος του. Ο ρόλος της ψυχολογίας εδώ είναι πολύ σημαντικός και μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία της αντιμετώπισης του καρκίνου με υποστήριξη στον ασθενή και στην οικογένεια.